ନନ୍ଦିଘୋଷ ବ୍ୟୁରୋ: ବାଜି ସାରିଲାଣି ନିର୍ବାଚନ ବିଗୁଲ । ଏପ୍ରିଲ ୧୯ରୁ ଭୋଟ ଦେବ ଭାରତ । ସଜବାଜ ହେଲେଣି ଦଳ, ଟିକେଟ ଆଶାରେ ଆଶାୟୀ ପ୍ରାର୍ଥୀ । କେଉଁ ଆସନରୁ କାହାକୁ ମିଳିବ ଟିକେଟ ସେନେଇ ସଂଶୟରେ ଆଶାୟୀ । ସେପଟେ ଜଣେ ଆଶାୟୀ ଏକାସାଙ୍ଗରେ ଅନେକ ଆସନରୁ ଲଢୁଥିବା ନଜିର ରହିଛି । ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀ ୨୦୧୯ ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ଆମେଥୀ ଏବଂ ୱାଇନାଡରୁ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା କରିଥିଲେ। ୨୦୧୪ ରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀ ବାରାଣାସୀ ଏବଂ ଭଦୋଦରା ଲୋକସଭା ଆସନରୁ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା କରି ଉଭୟ ଆସନରୁ ଜିତିଥିଲେ। ୧୯୫୭ ମସିହାରେ ପୂର୍ବତନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ତଥା ଭାରତ ରତ୍ନ ଅଟଳ ବିହାରୀ ବାଜପେୟୀ ତିନୋଟି ଲୋକସଭା ଆସନରୁ ନିର୍ବାଚନ ଲଢିଥିଲେ।
ଏଥର କିନ୍ତୁ ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀ ୱାଇନାଡ ଲୋକସଭା ଆସନରୁ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା କରିବେ । ହେଲେ ସେ ଆମେଥୀରୁ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା କରିବେ କି ନାହିଁ ଏଯାଏଁ ଚିତ୍ର ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇନାହିଁ । ୨୦୧୯ ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ଉଭୟ ଆମେଥୀ ଏବଂ ୱାଇନାଡରୁ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା କରିଥିଲେ। ଦୁଇଟି ଆସନରେ ନିର୍ବାଚନ ଲଢିବା ପ୍ରଥମ ଘଟଣା ନୁହେଁ।
ଜଣେ ପ୍ରାର୍ଥୀ କେତୋଟି ଆସନରୁ ନିର୍ବାଚନ ଲଢିପାରିବେ ?
କୌଣସି ପ୍ରାର୍ଥୀ କେତୋଟି ସିଟ୍ରୁ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା କରିପାରିବେ ସେନେଇ ସମ୍ବିଧାନର ଅଧିନିୟମ 1951ର ଧାରା 33 (7) ରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି। ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଜଣେ ପ୍ରାର୍ଥୀ ସର୍ବାଧିକ ଦୁଇଟି ଆସନରୁ ନିର୍ବାଚନ ଲଢିପାରିବେ। ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଛି ଯେ ପୂର୍ବତନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଅଟଳ ବିହାରୀ ବାଜପେୟୀ ୧୯୫୭ ମସିହାରେ କିପରି ୩ଟି ଆସନରୁ ନିର୍ବାଚନ ଲଢିଥିଲେ।
୧୯୫୧ ପରେ ଅଧିକାଂଶ ରାଜନୈତିକ ଦଳ ଅନେକ ଆସନରୁ ଲଢିବା ପାଇଁ ଜଣେ ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କୁ ଟିକେଟ ଦେଇଥିଲେ । ଏହାର ଅନେକ କାରଣ ଥିଲା । ଭୋଟ୍ କାଟିବା ପାଇଁ ଏହା ପ୍ରାୟୋଜିତ ଥିବାବେଳେ କେତେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଚେହେରାଙ୍କୁ ଫିଲ୍ଡିଂ କରାଇ ସର୍ବାଧିକ ଆସନ ପାଇବା ପାଇଁ ରଣନୀତି ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିଲା । ୧୯୯୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମାନ ରଣନୀତି ଆପଣାଇଥିଲେ ରାଜନୈତିକ ଦଳ ।
ଏହା ପରେ, ଅଧିନିୟମର ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ୧୯୫୧ ସଂଶୋଧିତ ହୋଇ ଆସନ ସଂଖ୍ୟା କମ କରି୍ ଦିଆଗଲା । ସଂଶୋଧିତ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ଜଣେ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଦୁଇଟିରୁ ଅଧିକ ଆସନରୁ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା କରିପାରିବେ ନାହିଁ ।ସେହିପରି ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ଜଣେ ପ୍ରାର୍ଥୀ ରାଜ୍ୟର ୨ରୁ ଅଧିକ ଆସନରୁ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା କରିପାରିବେ ନାହିଁ ବୋଲି ନୂଆ ନିୟମ ଲାଗୁ ହେଲା।
ଯିଏ ଉଭୟ ସିଟ୍ ଜିତେ ତା’ର କ’ଣ ହେବ?
ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ଅନୁସାରେ ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରଚାର ଏବଂ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା କାରଣରୁ ସରକାରୀ ସମ୍ବଳ ଏବଂ ଅର୍ଥ ନଷ୍ଟର ଅଧିକ ସମ୍ଭାବନା ରହିଥାଏ । କାରଣ ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଦୁଇଟି ଆସନରୁ ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା କରନ୍ତି, ଜିତିବା ପରେ ତାଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ ଆସନ ଛାଡ଼ିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ । ଏହା କରିବା ପରେ ସେଠାରେ ଉପ-ନିର୍ବାଚନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ। ଯେଉଁଥିପାଇଁ ସରକାରୀ ଟ୍ରେଜେରୀ ଉପରେ ଭାର ବଢିଥାଏ ।
୨୦୧୪ରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀ ଭଦୋଦରା ଏବଂ ବାରାଣାସୀରୁ ଜିତିଥିଲେ। ସେ ବାରାଣାସୀର ସାଂସଦ ହୋଇ ଭଦୋଦରା ଆସନ ଛାଡିଥିଲେ। ଯାହା ପରେ ସେଠାରେ ଉପ-ନିର୍ବାଚନ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବାକୁ ପଡିଥିଲା।
୨୦୨୩ରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟରେ ଏନେଇ ଏକ ଆବେଦନ କରାଯାଇଥିଲା। ଯେଉଁଥିରେ ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କୁ ଏକରୁ ଅଧିକ ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀରେ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା ନକରିବାକୁ ଯାଚିକା ଦାଏର କରିଥିଲେ ଆବେଦନକାରୀ । ତେବେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ଏହାକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଛନ୍ତି। ରିପ୍ରେଜେଣ୍ଟସନ ଅଫ ଦ ଆକ୍ଟ ୧୯୫୧ ର ଧାରା ୩୩ (କ୍ଷ) ର ସାମ୍ବିଧାନିକତାକୁ ଏହି ଯାଚିକାରେ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରାଯାଇଥିଲା । ଏଥିରେ କୁହାଯାଇଥିଲା ଯେ ସରକାରଙ୍କ ଉପରେ ଅତିରିକ୍ତ ବୋଝ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଅନ୍ୟାୟ ଅଟେ କାରଣ ଜଣେ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଆସନ ଛାଡିବା ପରେ ଏଠାରେ ଉପ-ନିର୍ବାଚନ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବ କାରଣ ପ୍ରାର୍ଥୀମାନେ ଏକ ଆସନ ଛାଡିବାକୁ ପଡିବ। ।
