ନନ୍ଦିଘୋଷ ବ୍ୟୁରୋ: ଚୀନରେ ଯୁବପୀଢୀଙ୍କୁ କିଏ ପଚାରୁଛି ତୁମେ ମରିଯାଇଛ କି ? ଏହା କେବଳ ଚୀନ ନୁହେଁ ସାରା ବିଶ୍ବରେ ଚର୍ଚ୍ଚାର ବିଷୟ ପାଲଟିଛି । ବାସ୍ତବରେ ଏହା ଏକ ଆପ୍ ଯାହା ଆପଣଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ଉପରେ କାମ କରିଥାଏ । ଆପଣ ସୁରକ୍ଷିତ ଅଛନ୍ତି କି ନାହିଁ ଏହା ନିଶ୍ଚିନ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଏହି ଆପ୍ ଆପଣଙ୍କୁ ଏଭଳି ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିଥାଏ । ଚୀନ୍ ଏପରି ଏକ ଦେଶ ଯାହା ନିଜର ଚମତ୍କାରିତା କାର୍ଯ୍ୟରେ ବିଶ୍ୱକୁ ଚକିତ କରିଥାଏ । ସେହିଭଳି ଏକ ଚମତ୍କାରିତା କାର୍ଯ୍ୟ ଚୀନରେ ଚର୍ଚ୍ଚାର ବିଷୟ ପାଲଟିଛି । ଚୀନ ଯୁବପୀଢୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ମୋବାଇଲ ଆପର ବହୁଳ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଛି । “ଆର ୟୁ ଡେଡ୍” ନାମକ ଏହି ଆପ୍ ଦେଶର ସର୍ବାଧିକ ଡାଉନଲୋଡ୍ ହୋଇଥିବା ଦେୟଯୁକ୍ତ ଆପ୍ ପାଲଟିଛି। ଏହି ଆପ୍ ବ୍ୟବହାରକାରୀମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତି ଦୁଇ ଦିନରେ ଏକ ସରଳ ଚେକ୍-ଇନ୍ କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଏ । ଯଦି ବ୍ୟବହାରକାରୀ ନିଶ୍ଚିତ ନକରନ୍ତି ଯେ ସେମାନେ ଠିକ୍ ଅଛନ୍ତି, ତେବେ ଆପ୍ ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ଭାବରେ ସେମାନଙ୍କ ଜରୁରୀକାଳୀନ ଯୋଗାଯୋଗକୁ ଏକ ସତର୍କତା ପଠାଇଥାଏ। ଏହି ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଚୀନ୍‌ରେ ବଢ଼ୁଥିବା ଏକାକୀ ଲୋକଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା, ସାମାଜିକ ବିଚ୍ଛିନ୍ନତା ଏବଂ ଆଧୁନିକ ଜୀବନର ବିଷାଦ ବିଷୟରେ ଏକ ନୂତନ ବିତର୍କ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି।

‘ଆର ୟୁ ଡେଡ୍’ ଆପ୍ କ’ଣ ?
ବର୍ତ୍ତମାନ ଚୀନ୍‌ରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଡାଉନଲୋଡ୍ ହେଉଥିବା ଆପ୍ Baidu, Douyin, Alipay, କିମ୍ବା TaoBao ନୁହେଁ। ଏହା ‘ଆର ୟୁ ଡେଡ୍?’ ନାମକ ଏକ ଆପ୍ ଏକ ପେମେଣ୍ଟ ସେବା ଆପ୍। ନାମଟି ଏକ ମଜାଦାର ଶବ୍ଦ ପରି କିନ୍ତୁ ଏହା କୌଣସି ମଜା ନୁହେଁ। ଇଂରାଜୀରେ ‘ଆର ୟୁ ଡେଡ୍?’ ଏବଂ ଚୀନ୍‌ରେ ‘ସାଇଲ୍ ମି’ କୁହାଯାଉଥିବା ଏହି ଆପ୍ ଗତ ବର୍ଷ ମେ ମାସରେ ଲଞ୍ଚ ହୋଇଥିଲା। ଚୀନ୍‌ର ଲୋକପ୍ରିୟ ଖାଦ୍ୟ ବିତରଣ ଆପ୍ ‘E le ma’ ସହିତ ଏହାର ସମାନତା ଅନୁସାରେ ଏହାର ନାମକରଣ କରାଯାଇଛି।

ଏହି ଆପ୍‌ର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା କିଏ ?

ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ସାଧାରଣରେ ଅଧିକ ସୂଚନା ଉପଲବ୍ଧ ନାହିଁ। ଏହି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାମାନେ ନିଜକୁ ହେନାନ୍ ପ୍ରଦେଶର ଝେଙ୍ଗଝୋ ସହରର ତିନି ଜଣ ଯୁବକ ବୋଲି ପରିଚୟ ଦିଅନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ୧୯୯୫ ପରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ଏହି ଆପ୍ ମାଗଣା ଥିଲା କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହାକୁ ୮ ୟୁଆନ୍ (ଭାରତୀୟ ଟଙ୍କାରେ ପ୍ରାୟ ₹୧୦୦ ରୁ ଟିକିଏ ଅଧିକ) ରେ ଡାଉନଲୋଡ୍ କରାଯାଇପାରିବ। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ଆପ୍‌କୁ ବିକଶିତ କରିବା ପାଇଁ ମାତ୍ର ₹୧,୦୦୦ ଖର୍ଚ୍ଚ ହୋଇଥିଲା।

ଏହା କିପରି କାମ କରେ?
ଏହି ଆପ୍ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ସହଜ। ବ୍ୟବହାରକାରୀମାନେ କେବଳ “ଚେକ୍ ଇନ୍” କରିବା ପାଇଁ ଏକ ବଟନ୍ ଦବାନ୍ତି। ଯଦି ଜଣେ ବ୍ୟବହାରକାରୀ ଦୁଇ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚେକ୍ ଇନ୍ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ତେବେ ଆପ୍ ତୃତୀୟ ଦିନରେ ସେମାନଙ୍କର ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ଜରୁରୀକାଳୀନ ଯୋଗାଯୋଗକୁ ଏକ ସୂଚନା ପଠାଏ। ଚୀନ୍ ବାହାରେ ଏହି ଆପ୍ “ଡେମୁମୁ” ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା ଏବଂ ଆମେରିକା, ସିଙ୍ଗାପୁର, ହଂକଂ, ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ ଏବଂ ସ୍ପେନ ଭଳି ଦେଶରେ ଲୋକପ୍ରିୟତା ହାସଲ କରୁଛି, ବିଶେଷକରି ବିଦେଶରେ ରହୁଥିବା ଚୀନ୍ ନାଗରିକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ।

ଯୁବପିଢ଼ି ଏହି ଆପ୍‌କୁ କାହିଁକି ପସନ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି ?
ଆପ୍‌ର ସହ-ନିର୍ମାତା ଲ୍ୟୁଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ ଏହାର ପ୍ରାଥମିକ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ବଡ଼ ସହରରେ ଏକା ରହୁଥିବା ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା । ସେ କୁହନ୍ତି ଯେ ଏହି ଲୋକମାନେ ପ୍ରାୟତଃ “କାହା ସହିତ କଥା ହେବା ପାଇଁ ସୁଯୋଗ ପାଉନଥିବାରୁ ଏକାକୀ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି ଏବଂ କାହାକୁ ନଜାଣି କିଛି ଅପ୍ରୀତିକର ଘଟଣା ଘଟିବା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତିତ ହୁଅନ୍ତି।”

ବ୍ୟବହାରକାରୀ କାହାଣୀ
ବେଜିଂରେ କାମ କରୁଥିବା 38 ବର୍ଷୀୟ ୱିଲସନ୍ ହୌ ଗଣମାଧ୍ୟମର ଏକ ରିପୋର୍ଟକୁ କହିଛନ୍ତି ଯେ ସେ ଏହି ଆପ୍ ଡାଉନଲୋଡ୍ କରିଥିଲେ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଦୂରରେ ରହୁଥିବା ତାଙ୍କ ପରିବାର ଜାଣିପାରିବେ ଯେ ସେ ଠିକ୍ ଅଛନ୍ତି। ସେ କହିଥିଲେ, “ମୁଁ ଡରୁଛି ଯେ ଯଦି ମୋ ସହିତ କିଛି ହୁଏ, ତେବେ ମୁଁ ଯେଉଁ ଭଡା ଘରେ ରହୁଛି ସେଠାରେ ଏକା ମରିଯିବି ଏବଂ କେହି ଜାଣି ମଧ୍ୟ ପାରିବେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ମୁଁ ଏହି ଆପ୍ ଡାଉନଲୋଡ୍ କଲି ଏବଂ ମୋ ମାଆଙ୍କୁ ମୋର ଜରୁରୀକାଳୀନ ଯୋଗାଯୋଗ କଲି।”ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ ଅନେକ ଲୋକ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏହି ଆପ୍ ଏକାକୀ ରହୁଥିବା, ବୃଦ୍ଧ, ଡିପ୍ରେସନ ପୀଡିତ, ବେକାର କିମ୍ବା ଦୁର୍ବଳ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉପଯୋଗୀ ହୋଇପାରେ।

ଚୀନ୍‌ରେ ଏକାକୀତାର ବଢ଼ୁଥିବା ସମସ୍ୟା
ଏହି ଆପ୍ ଚୀନ୍‌ରେ ବଢ଼ୁଥିବା ‘ଏକାକୀ ମହାମାରୀ’ ଆଡ଼କୁ ମଧ୍ୟ ଇଙ୍ଗିତ କରୁଛି। ଗବେଷଣା ଅନୁଯାୟୀ, ୨୦୩୦ ସୁଦ୍ଧା ଚୀନ୍‌ରେ ଏକାକୀ ପରିବାର ସଂଖ୍ୟା ୨୦୦ ନିୟୁତରେ ପହଞ୍ଚିପାରେ। ଏକାକୀ ରହୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ହାର ୩୦ ପ୍ରତିଶତରୁ ଅଧିକ ହୋଇପାରେ। ସିଙ୍ଗାପୁରର ନ୍ୟାସନାଲ୍ ୟୁନିଭର୍ସିଟିର ସାମାଜିକ ଜନସଂଖ୍ୟା ବିଶେଷଜ୍ଞ ୱେଇ-ଜୁନ୍ ଜିନ୍ ୟଙ୍ଗଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, “ଜନ୍ମହାର ହ୍ରାସ, ଆୟୁଷ ବୃଦ୍ଧି, ବିବାହ ହ୍ରାସ ଏବଂ ଛାଡପତ୍ର ବୃଦ୍ଧି ଏ ସମସ୍ତ ଏକାକୀ ପରିବାରକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରୁଛି। ଏହା ପ୍ରକୃତ ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ।”

୨୦୨୦ ଜନଗଣନା ଅନୁଯାୟୀ, ଚୀନ୍‌ରେ ୨୦ ରୁ ୪୯ ବର୍ଷ ବୟସର ୧୩୪ ନିୟୁତ ଲୋକ ଅବିବାହିତ ଥିଲେ। ଅନେକ ଯୁବକ ଯୁବତୀ ଏବେ କ୍ୟାରିଅର ଏବଂ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ୱାଧୀନତାକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦେଇ ୩୦ ବର୍ଷର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିବାହକୁ ସ୍ଥଗିତ ରଖୁଛନ୍ତି।ଜଣେ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ବ୍ୟବହାରକାରୀ ଲେଖିଛନ୍ତି, “ବଡ଼ ବଡ଼ ସହରରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତି ଏକ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀ ହୋଇଗଲେଣି। ଶବ୍ଦପ୍ରତିରୋଧୀ ଆପାର୍ଟମେଣ୍ଟରେ ରହୁଥିବା ଲୋକମାନେ ସେମାନଙ୍କ ପଡ଼ୋଶୀଙ୍କ ନାମ ମଧ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହା ‘ଏକା ମୃତ୍ୟୁ’ର ଭୟ ସୃଷ୍ଟି କରେ। ଚୀନରେ କ’ଣ ହେବ ତାହା ସମୟ କହିବ କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଲୋକଙ୍କ ମୋବାଇଲ୍ ଫୋନ୍ ପଚାରୁଛି, ‘ତୁମେ ମରିଗଲ କି?’ ଏବଂ ଲୋକମାନେ ଜୀବିତ ଥିବା ପ୍ରମାଣ କରିବା ପାଇଁ ଯାଞ୍ଚ କରୁଛନ୍ତି।”