ନନ୍ଦିଘୋଷ ବ୍ୟୁରୋ: ଆଜି ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜନୀତିରେ ଏକ ଯୁଗର ଅନ୍ତ ଘଟିଛି। ବାରାମତି ନିକଟରେ ଏକ ଘରୋଇ ବିମାନ ଦୁର୍ଘଟଣାରେ ଏନସିପି ନେତା ଏବଂ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଉପମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଅଜିତ ପାୱାରଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ଘଟିଛି । ଅବତରଣ ସମୟରେ ଘଟିଥିବା ଏହି ଦୁର୍ଘଟଣାରେ ଅଜିତ ପାୱାରଙ୍କ ସମେତ ବିମାନରେ ଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛି। ରାଜନୀତିର ମୁକୁଟହୀନ ରାଜା ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା ଅଜିତ ପାୱାରଙ୍କ ହଠାତ୍ ମୃତ୍ୟୁ କେବଳ ତାଙ୍କ ସମର୍ଥକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନୁହେଁ ବରଂ ସମଗ୍ର ରାଜନୈତିକ ଦୃଶ୍ୟପଟ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଆଘାତ।
ଅଜିତ ପାଓ୍ବାର ହେଉଛନ୍ତି ସେହି ନେତା ଯାହାଙ୍କ ରାଜନୈତିକ ପଦକ୍ଷେପ ୨୦୧୯ରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜନୀତିକୁ ହଲାଇ ଦେଇଥିଲା। ୨୩ ନଭେମ୍ବର ସକାଳେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଶାସନ ମଧ୍ୟରେ ସେ ବିଜେପି ସହିତ ମିଶିଲେ ଏବଂ ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଫଡନବୀସଙ୍କ ସହିତ ଉପମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବରେ ଶପଥ ନେଲେ। ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଏତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଥିଲା ଯେ କିଛି ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ସମଗ୍ର କ୍ଷମତା ଗତିଶୀଳତା ବଦଳିଗଲା ଏବଂ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜନୀତିରେ ବିଶ୍ୱାସ, ରଣନୀତି ଏବଂ କ୍ଷମତାର ଏକ ନୂତନ ପରିଭାଷା ସୃଷ୍ଟି ହେଲା।
ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜନୀତିରେ ସବୁଠାରୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ମୋଡ଼
୨୦୧୯ ବର୍ଷ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜନୀତିରେ ଏପରି ଏକ ଅଧ୍ୟାୟ ଭାବରେ ଲିପିବଦ୍ଧ ହୋଇଛି ଯାହା କେବଳ କ୍ଷମତା ଗତିଶୀଳତାକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିନାହିଁ ବରଂ କେତେ ଶୀଘ୍ର ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଇପାରେ ତାହା ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଛି । ୨୩ ନଭେମ୍ବର ୨୦୧୯ ସକାଳେ ରାଜ୍ୟର ରାଜନୈତିକ ଦୃଶ୍ୟପଟ ଏକ ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ୟୁ-ଟର୍ଣ୍ଣ ନେଇଥିଲା। ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଶାସନ ମଧ୍ୟରେ ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଫଡନଭିସ୍ ହଠାତ୍ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ଏନସିପି ନେତା ଅଜିତ ପାୱାର ଉପମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବରେ ଶପଥ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ସେହି ଅଜିତ ପାୱାର ଥିଲେ ଯାହାଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ତାଙ୍କ କାକା ଶରଦ ପାୱାରଙ୍କ ରାଜନୈତିକ ଐତିହ୍ୟର ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସ୍ତମ୍ଭ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଉଥିଲା। ଏହି ବିକାଶ କେବଳ ସରକାର ଗଠନ ନୁହେଁ ବରଂ ଏନସିପି ଭିତରେ ଫାଟ, ଶିବସେନା-ବିଜେପି ମେଣ୍ଟ ଭାଙ୍ଗିବା ଏବଂ କ୍ଷମତା ପାଇଁ ଦୀର୍ଘ ସଂଘର୍ଷର ପରିଣାମ ମଧ୍ୟ ଥିଲା। କିଛି ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ଘଟିଥିବା ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରକୁ ଜାତୀୟ ରାଜନୀତିର କେନ୍ଦ୍ରରେ ଠେଲି ଦେଇଥିଲା।
୨୦୧୯ ନିର୍ବାଚନର ସମୀକରଣ
୨୧ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୧୯ରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଫଳାଫଳ ୨୪ ଅକ୍ଟୋବରରେ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥିଲା। ୨୮୮ ସଦସ୍ୟ ବିଶିଷ୍ଟ ବିଧାନସଭାରେ ବିଜେପି ୧୦୫ଟି ଆସନ ଜିତି ଏକକ ବୃହତ ଦଳ ଭାବରେ ଉଭା ହୋଇଥିଲା। ଶିବସେନା ୫୬, ଏନସିପି ୫୪ ଏବଂ କଂଗ୍ରେସ ୪୪ଟି ଆସନ ଜିତିଥିଲା। ବିଜେପି ଏବଂ ଶିବସେନା ଏକାଠି ନିର୍ବାଚନ ଲଢ଼ିଥିଲେ ଏବଂ ମିଳିତ ଭାବରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ବହୁମତ ପାଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଫଳାଫଳ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ପଦବୀକୁ ନେଇ ବିବାଦ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା । ଶିବସେନା ଦାବି କରିଥିଲା ଯେ ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବରୁ 50-50 ଫର୍ମୁଲା ଉପରେ ସହମତି ହୋଇଥିଲା, ଅର୍ଥାତ୍ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଅଢ଼େଇ ବର୍ଷ ପାଇଁ ଶିବସେନାରୁ ଏବଂ ଅଢ଼େଇ ବର୍ଷ ପାଇଁ ବିଜେପିରୁ ହେବେ। ବିଜେପି ଏହି ଦାବିକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲା। ଏହିଠାରୁ ମେଣ୍ଟର ମୂଳଦୁଆ ଦୋହଲିବା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ କ୍ଷମତା ସଂଘର୍ଷ ଏକ ନୂତନ ମୋଡ଼ ନେଇଥିଲା।
ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଶାସନ ଲାଗୁ ହେବା ପରେ ସସପେନ୍ସ ଆହୁରି ବଢିଗଲା
ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ପଦ ଉପରେ ସହମତି ଅଭାବରୁ ରାଜ୍ୟରେ ସରକାର ଗଠନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅଟକି ଯାଇଥିଲା। ରାଜ୍ୟପାଳ ପ୍ରଥମେ ବିଜେପି, ତା’ପରେ ଶିବସେନା ଏବଂ ତା’ପରେ ଏନସିପିକୁ ସରକାର ଗଠନ କରିବାକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲେ କିନ୍ତୁ କୌଣସି ଦଳ ବହୁମତ ପ୍ରମାଣ କରିପାରି ନଥିଲେ। ଶେଷରେ ନଭେମ୍ବର 21, 2019 ରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଶାସନ ଲାଗୁ କରାଯାଇଥିଲା। ସେତେବେଳେ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳିଥିଲା ଯେ, ଶିବସେନା, ଏନସିପି ଏବଂ କଂଗ୍ରେସ ଏବେ ଏକାଠି ସରକାର ଗଠନ କରିବେ। ତିନି ଦଳ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋଚନା ଚାଲିଥିଲା ଏବଂ ଉଦ୍ଧବ ଠାକରେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ହେବା ନେଇ ଜୋରଦାର ଆଲୋଚନା ହେଉଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଏହି ସମୟରେ ରାଜନୀତିର ପରଦା ପଛରେ ଅନ୍ୟ କିଛି ଚାଲୁଥିଲା।
୨୩ ନଭେମ୍ବର ସକାଳ ଏବଂ ଅଜିତ ପାୱାରଙ୍କ ପଣ
୨୩ ନଭେମ୍ବର ୨୦୧୯ ସକାଳ ପ୍ରାୟ ୬ଟା ସମୟରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ରାଜନୈତିକ ଦୃଶ୍ୟପଟ ଦୋହଲିଗଲା। ହଠାତ୍ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଶାସନ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ରାଜ୍ୟପାଳ ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଫଡନଭିସଙ୍କୁ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବରେ ଶପଥ ପାଠ କରାଇଥିଲେ। ଅଜିତ ପାୱାର ତାଙ୍କ ସହିତ ଉପମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବରେ ଶପଥ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ସମଗ୍ର ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ପାଇଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଥିଲା କାରଣ ଅଜିତ ପାୱାର ଜଣେ ବରିଷ୍ଠ ଏନସିପି ନେତା ଏବଂ ଶରଦ ପାୱାରଙ୍କ ଭଣଜା ଥିଲେ । ଏହି ଘଟଣା କେବଳ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଶିବସେନା-ଏନସିପି-କଂଗ୍ରେସ ସରକାରକୁ ଧକ୍କା ଦେଇଥିଲା ନାହିଁ ବରଂ ଏନସିପି ଭିତରେ ମଧ୍ୟ ହଇଚଇ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା। ଶରଦ ପାୱାର ତୁରନ୍ତ ଏକ ବିବୃତ୍ତି ଜାରି କରି କହିଥିଲେ ଯେ ଅଜିତ ପାୱାରଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତି ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଏବଂ ଏଥିରେ ଦଳର କୌଣସି ସମ୍ପର୍କ ନାହିଁ ।
ଫଡନବୀସ-ପାୱାରଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ବହୁମତ ପ୍ରମାଣ କରିବାର ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ
ଫଡନବୀସ-ପାୱାର ସରକାରଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ଥିଲା ବିଧାନସଭାରେ ବହୁମତ ପ୍ରମାଣ କରିବା। ଅନେକ ଏନସିପି ବିଧାୟକ ଅଜିତ ପାୱାରଙ୍କ ସହ ଅଛନ୍ତି ବୋଲି ଦାବି କରାଯାଇଥିଲା କିନ୍ତୁ ଖୁବଶୀଘ୍ର ଚିତ୍ର ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା। ଅଧିକାଂଶ ଏନସିପି ବିଧାୟକ ଶରଦ ପାୱାରଙ୍କ ସହ ଠିଆ ହେଇଥିଲେ । ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପରେ ବିଧାନସଭାରେ ଫ୍ଲୋର ଟେଷ୍ଟ ହେବାର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ସ୍ଥିର ହୋଇଥିଲା। ଏହା ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା ଯେ ଫଡନାଭିସ ସରକାର ପାଖରେ ଆବଶ୍ୟକ ସଂଖ୍ୟାର ଅଭାବ ଥିଲା। ଶେଷରେ ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଫଡନାଭିସ୍ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ପଦରୁ ଇସ୍ତଫା ଦେଲେ ଏବଂ ଅଜିତ ପାୱାର ମଧ୍ୟ ଉପମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ପଦରୁ ଇସ୍ତଫା ଦେଲେ। କିଛି ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ସରକାର ଭାଙ୍ଗିଗଲା।
ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଶିବସେନା-ଏନସିପି-କଂଗ୍ରେସ ସରକାର ଗଠନ
ଫଡନଭିସ ସରକାରର ପତନ ପରେ ଶିବସେନା, ଏନସିପି ଏବଂ କଂଗ୍ରେସ ମହା ବିକାଶ ଆଘାଡି ସରକାର ଗଠନ କଲେ। ଉଦ୍ଧବ ଠାକରେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ହେଲେ ଏବଂ ଅଜିତ ପାୱାରଙ୍କୁ ପୁଣି ଥରେ ଉପମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ନିଯୁକ୍ତ କରାଗଲା। ଏହି ଅଜିତ ପାୱାର ସେହି ଅଜିତ ପାୱାର ଥିଲେ ଯିଏ କିଛି ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ବିଜେପି ସହିତ ହାତ ମିଳାଇଥିଲେ। ଏହି ଘଟଣା ଅଜିତ ପାୱାରଙ୍କ ରାଜନୈତିକ ପ୍ରତିଛବିକୁ ଆହୁରି ଦ୍ବନ୍ଦ କରିଦେଲା। ତାଙ୍କ ସମର୍ଥକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ଜଣେ ଦକ୍ଷ ରଣନୀତିଜ୍ଞ ଥିଲେ ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ବିରୋଧୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ଜଣେ ନେତା ଥିଲେ ଯିଏ କ୍ଷମତା ହାସଲ କରିବା ପାଇଁ କିଛି ବି କରିପାରିବେ ।
ଅଜିତ ପାୱାରଙ୍କ ରାଜନୈତିକ ଶୈଳୀ
ଅଜିତ ପାୱାର ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜନୀତିରେ ଜଣେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ଏବଂ କେତେକ ସମୟରେ ଆକ୍ରମଣାତ୍ମକ ନେତା ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା। ସେ ଯୁବ ବୟସରୁ ତାଙ୍କର ରାଜନୈତିକ କ୍ୟାରିଅର ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଏବଂ ସମବାୟ ସଂଗଠନର ପଦପଦବୀ ଦେଇ ବିଧାନସଭା ଏବଂ ସରକାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ। ୨୦୧୯ର ଘଟଣା ପ୍ରମାଣିତ କଲା ଯେ ସେ ପ୍ରମୁଖ ରାଜନୈତିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାକୁ ଭୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଯଦିଓ ତାଙ୍କ ପଦକ୍ଷେପ ସେତେବେଳେ ସଫଳ ହୋଇ ନଥାଇପାରେ କିନ୍ତୁ ଏହା ରାଜ୍ୟ ରାଜନୀତିର ଗତିପଥକୁ ବଦଳାଇ ଦେଇଥିଲା।
୨୦୧୯ ମସିହାର ଏହି ବିକାଶ କେବଳ ଏକ ବିଫଳ ସରକାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୀମିତ ନଥିଲା। ଏହା ଭବିଷ୍ୟତରେ ଏନସିପି ଭିତରେ ଫାଟର ମୂଳଦୁଆ ପକାଇଥିଲା। ପରବର୍ତ୍ତୀ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକରେ ଅଜିତ ପାୱାର ଏବଂ ଶରଦ ପାୱାରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମତଭେଦ ଆହୁରି ଗଭୀର ହୋଇଥିଲା। ରାଜନୈତିକ ବିଶ୍ଳେଷକମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ ବିଜେପି ସହିତ ୨୦୧୯ର ପଦକ୍ଷେପ ଅଜିତ ପାୱାରଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରିଥିଲା ଯେ କ୍ଷମତା ବଣ୍ଟନ ସର୍ବୋପରି। ଏହି ସମାନ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ୨୦୨୨-୨୩ ମସିହାରେ ତାଙ୍କର ରାଜନୈତିକ ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ ପ୍ରତିଫଳିତ ହୋଇଥିଲା।
