ନନ୍ଦିଘୋଷ ବ୍ୟୁରୋ : ଅନଲାଇନ୍ ସପିଂ କରୁଥିବା ଗ୍ରାହକଙ୍କ ପାଇଁ ବଡ଼ ଖବର। ଏଣିକି ଅନଲାଇନ୍‌ରେ ୫୦, ୭୦ କିମ୍ବା ୮୦ ପ୍ରତିଶତ ଭଳି ବଡ଼ ରିହାତି ଦେଖାଇ ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ କରିବା ସହଜ ହେବ ନାହିଁ। ନକଲି ଓ ବିଭ୍ରାନ୍ତିକର ଡିସକାଉଣ୍ଟ ଉପରେ କଡ଼ା ରୋକ୍ ଲଗାଇବାକୁ ସରକାର ନୂଆ ନିୟମ ଆଣିଛନ୍ତି। ଅନଲାଇନ୍‌ରେ କିଣାକଟା କରିବା ସମୟରେ ଗ୍ରାହକମାନେ ପ୍ରାୟତଃ ୫୦%, ୭୦% କିମ୍ବା ୮୦% ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରିହାତିର ଅଫର ଦେଖିଥାନ୍ତି। ବଡ଼ ଡିସକାଉଣ୍ଟ ଯୋଗୁଁ ଉତ୍ପାଦଟି ଖୁବ୍ ଶସ୍ତା ମିଳୁଥିବା ଭଳି ଲାଗିଥାଏ। ହେଲେ କିଣିବା ପରେ ଅନେକ ସମୟରେ ଜଣାପଡ଼େ ଯେ ୱେବସାଇଟ୍‌ରେ ଦାବି କରାଯାଇଥିବା ଭଳି ପ୍ରକୃତ ସଞ୍ଚୟ ହୋଇନାହିଁ। ଏବେ ଏପରି ରିହାତି ପ୍ରଥା ଉପରେ ସରକାର କଡ଼ା ନଜର ରଖିବେ। ନୂଆ ନିୟମ ଲାଗୁ ହେବା ପରେ ଅନଲାଇନ୍ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକୁ ଉତ୍ପାଦର ମୂଲ୍ୟ, ରିହାତି ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉତ୍ପାଦ ସୂଚନା ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ଅଧିକ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଜଣାଇବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ସରକାର ଗ୍ରାହକ ସୁରକ୍ଷା (ଇ-କମର୍ସ) ନିୟମ, ୨୦୨୦ରେ ସଂଶୋଧନ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ନିୟମଗୁଡ଼ିକ ଗ୍ରାହକ ସୁରକ୍ଷା ଆଇନ, ୨୦୧୯ ଅଧୀନରେ ପ୍ରଣୟନ କରାଯାଇଥିଲା। ନୂଆ ପରିବର୍ତ୍ତନର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଅନଲାଇନ୍ ସପିଂକୁ ଅଧିକ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଏବଂ ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟ କରିବା। ଏହି ନୂଆ ନିୟମ ୧ ଜାନୁଆରୀ, ୨୦୨୭ରୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବ । ଏହା ପରେ କେବଳ ବଡ଼ ରିହାତି ଦେଖାଇବା ଯଥେଷ୍ଟ ହେବ ନାହିଁ। ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ମୂଲ୍ୟ ଓ ରିହାତି ସମ୍ପର୍କରେ ଆବଶ୍ୟକ ସୂଚନା ଦେବା କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ହେବ।
ନୂଆ ନିୟମରେ ଉତ୍ପାଦର ମୂଲ୍ୟ ଓ ରିହାତି ସମ୍ପର୍କରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିଛି। କୌଣସି ଉତ୍ପାଦ ଉପରେ ରିହାତି ଦିଆଗଲେ, କମ୍ପାନୀକୁ ରିହାତି ମୂଲ୍ୟ ସହିତ ରିହାତି ପୂର୍ବର ମୂଲ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଇବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଏହି ମୂଲ୍ୟ ଗତ ୩୦ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ପାଦଟିର ଅନଲାଇନ୍ ବିକ୍ରୟ ମୂଲ୍ୟ ଉପରେ ଆଧାରିତ ହେବ। ଫଳରେ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରଥମେ ଉତ୍ପାଦର ମୂଲ୍ୟ ବଢ଼ାଇ ପରେ ବଡ଼ ଡିସକାଉଣ୍ଟ ଦେଖାଇବା କଷ୍ଟକର ହେବ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରାହକମାନେ ଏକ ଉତ୍ପାଦ ଉପରେ ପ୍ରକୃତରେ କେତେ ଟଙ୍କା ସଞ୍ଚୟ କରୁଛନ୍ତି, ତାହା ସହଜରେ ବୁଝିପାରିବେ।
ଅନଲାଇନ୍ ପ୍ଲାଟଫର୍ମରେ କୌଣସି ଜିନିଷ ଖୋଜିବା ସମୟରେ କେଉଁ ଉତ୍ପାଦ ପ୍ରଥମେ ଦେଖାଯିବ, ସେଥିରେ ମଧ୍ୟ ନୂଆ ନିୟମ ଲାଗୁ ହେବ। କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ଏପରି ଭାବରେ ସର୍ଚ୍ଚ ରେଜଲ୍ଟକୁ ପରିଚାଳନା କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଯାହା ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଉତ୍ପାଦ ପ୍ରତି ଭ୍ରମିତ କରିବ। ଏଥିସହିତ ଦେୟଯୁକ୍ତ କିମ୍ବା ପ୍ରାୟୋଜିତ ତାଲିକାକୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଦେଖାଇବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରାହକ ଜାଣିପାରିବେ ଯେ କୌଣସି ଉତ୍ପାଦ ସାଧାରଣ ସର୍ଚ୍ଚ ଫଳାଫଳରେ ଆଗରେ ଆସିଛି ନା କମ୍ପାନୀ ଅଧିକ ଟଙ୍କା ଦେଇ ତାହାକୁ ଉପରେ ଦେଖାଇଛି।
ଅନଲାଇନ୍ ୱେବସାଇଟ୍ ଓ ଆପ୍‌ଗୁଡ଼ିକ ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିକଳ୍ପ ବାଛିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିବା କିମ୍ବା ପ୍ରଭାବିତ କରିବା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ଡିଜାଇନ୍ ଓ କୌଶଳ ବ୍ୟବହାର କରିଥାନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରକାରର କୌଶଳକୁ ଡାର୍କ ପ୍ୟାଟର୍ଣ୍ଣ କୁହାଯାଏ। ନୂଆ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକୁ ଡାର୍କ ପ୍ୟାଟର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ, ୨୦୨୩ ପାଳନ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ସେମାନଙ୍କୁ ବାର୍ଷିକ ସ୍ୱୟଂ-ଅଡିଟ୍ କରିବା ସହ ଏହାର ପାଳନ ସମ୍ପର୍କିତ ପ୍ରମାଣପତ୍ର ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ଗ୍ରାହକଙ୍କ ଅଭିଯୋଗ ସମ୍ପର୍କିତ ନିୟମକୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ସୁଦୃଢ଼ କରାଯାଇଛି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଇ-କମର୍ସ କମ୍ପାନୀକୁ ଜାତୀୟ ଗ୍ରାହକ ହେଲ୍ପଲାଇନ୍‌ର ଅଭିଯୋଗ ସମାଧାନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ସରକାରୀ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ୨୦୨୫ ମସିହାରେ ଜାତୀୟ ଗ୍ରାହକ ହେଲ୍ପଲାଇନ୍‌ରେ ୧୭,୭୧,୬୨୨ଟି ଅଭିଯୋଗ ଆସିଥିଲା। ଏଥିମଧ୍ୟରୁ ୫,୧୧,୧୯୬ଟି ଅଭିଯୋଗ, ଅର୍ଥାତ୍ ପ୍ରାୟ ୨୯ ପ୍ରତିଶତ, ଇ-କମର୍ସ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଥିଲା। ଏଣିକି ଜଣେ ଗ୍ରାହକ ଅଭିଯୋଗ ଦାଖଲ କଲେ, କମ୍ପାନୀର ଅଭିଯୋଗ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରେକର୍ଡ କରାଯାଇଥିବା ଅଭିଯୋଗର ଏକ କପି ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଫଳରେ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ପାଖରେ ନିଜ ଅଭିଯୋଗର ଏକ ସରକାରୀ ରେକର୍ଡ ରହିବ।
ଅନଲାଇନ୍‌ରେ ସାମଗ୍ରୀ ବିକ୍ରି କରୁଥିବା କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକୁ ଉତ୍ପାଦ ସମ୍ପର୍କିତ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ସୂଚନା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଏଥିରେ ଉତ୍ପାଦର ବେଷ୍ଟ ବିଫୋର୍ ଏବଂ ବ୍ୟବହାର ଅବଧି, ରିଟର୍ଣ୍ଣ ଓ ରିଫଣ୍ଡ ନିୟମ, ୱାରେଣ୍ଟି, ଡେଲିଭରି ଏବଂ ପେମେଣ୍ଟ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସର୍ତ୍ତାବଳୀ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଯଦି କୌଣସି ଉତ୍ପାଦ ଆମଦାନୀ କରାଯାଇଥାଏ, ତେବେ ଏହାର ଆମଦାନୀକାରୀ ଏବଂ ଉତ୍ପତ୍ତି ଦେଶ ସମ୍ପର୍କରେ ମଧ୍ୟ ସୂଚନା ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ନୂଆ ନିୟମ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବା ପରେ ଅନଲାଇନ୍ ସପିଂ କରୁଥିବା ଗ୍ରାହକମାନେ ଉତ୍ପାଦର ପ୍ରକୃତ ମୂଲ୍ୟ, ରିହାତି, ଅଫର ଏବଂ ଉତ୍ପାଦ ସମ୍ପର୍କିତ ଆବଶ୍ୟକ ସୂଚନା ଅଧିକ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ପାଇପାରିବେ। ଫଳରେ ନକଲି ରିହାତି, ବିଭ୍ରାନ୍ତିକର ସର୍ଚ୍ଚ ରେଜଲ୍ଟ ଏବଂ ଡାର୍କ ପ୍ୟାଟର୍ଣ୍ଣ ଭଳି ପ୍ରଥା ଉପରେ ରୋକ୍ ଲାଗିବା ସହ ଅନଲାଇନ୍ ସପିଂ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଧିକ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଓ ଗ୍ରାହକ-ଅନୁକୂଳ ହେବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।