ନନ୍ଦିଘୋଷ ବ୍ୟୁରୋ: ଭୁଟାନରେ ଏକ ହିମବାହୀ ହ୍ରଦରେ ବିସ୍ଫୋରଣ ଯୋଗୁଁ ଆକସ୍ମିକ ବନ୍ୟା (GLOF) ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ଏହା ଫଳରେ ଭୁଟାନରେ ଏକ ସୌରଚାଳିତ ଜଳସେଚନ ପ୍ରକଳ୍ପ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହେବା ସହ ପୁନାଖା-ଗାସା ରାଜପଥର ଏକ ଅଂଶ ଭଗ୍ନାବଶେଷରେ ଅବରୋଧ ହୋଇଛି। ଏହି ଘଟଣା ପରେ ଭାରତର ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ଓ ଆସାମର ନଦୀକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ବନ୍ୟା ଆଶଙ୍କା ଦେଖାଦେଇଛି। ସାନକୋଶ ନଦୀର ଜଳସ୍ତର ହଠାତ୍ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବା ଆଶଙ୍କାରେ ପ୍ରଶାସନ ପକ୍ଷରୁ ସତର୍କତା ଜାରି କରାଯାଇଛି।
ଭୁଟାନର ଗାସା ଜିଲ୍ଲାର ୱାକିଲା ପର୍ବତ ତଳେ ଅବସ୍ଥିତ ଶିନ୍ତାଫୁ ହ୍ରଦରେ ଗୁରୁବାର ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଏହି ଘଟଣା ଘଟିଥିବା ଜଣାପଡ଼ିଛି। ହ୍ରଦଟି ମୋ ଚୁ ନଦୀ ଅବବାହିକାର ଉପର ଭାଗରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏଠାରୁ ନିର୍ଗତ ଅତିରିକ୍ତ ଜଳ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ ତଳମୁଣ୍ଡରେ ଜଳପ୍ରବାହ ବୃଦ୍ଧି କରିଛି।
ଭୁଟାନରେ ଜଳସେଚନ ପ୍ରକଳ୍ପ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ
ପୁନାଖା ଜିଲ୍ଲାର ଗୁମା ଗେୱଗ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଦୋଛୁଖା-ଜୋମଲିଙ୍ଗଥାଙ୍ଗ-ରିତ୍ସା ଅଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ସୌରଚାଳିତ ଜଳସେଚନ ଉଠାଣ ପ୍ରଣାଳୀ ଆକସ୍ମିକ ବନ୍ୟାରେ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଛି। ଫଳରେ ଏହା କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ବନ୍ଦ କରିଦେଇଛି। ଚଳିତ ବର୍ଷ ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ସ୍ଥାନୀୟ ବାସିନ୍ଦାଙ୍କ ଜଳସମସ୍ୟା ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଥିଲା।
ଏହାବ୍ୟତୀତ ଦୋମଲିଙ୍ଗଥାଙ୍ଗ ଅଞ୍ଚଳର ପୁନାଖା-ଗାସା ରାଜପଥର ଏକ ଅଂଶ ବନ୍ୟାଜଳ ସହ ଭାସି ଆସିଥିବା ଭଗ୍ନାବଶେଷ ଯୋଗୁଁ ଅବରୋଧ ହୋଇଛି। ତେବେ ଭୁଟାନରେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୌଣସି ମୃତାହତ ହୋଇଥିବା ଖବର ମିଳିନାହିଁ।
ଭାରତର ୫ ଜିଲ୍ଲାକୁ ବନ୍ୟା ସତର୍କତା
ଭୁଟାନରୁ ଆସୁଥିବା ଜଳପ୍ରବାହ ଯୋଗୁଁ ସାନକୋଶ ନଦୀର ଜଳସ୍ତର ହଠାତ୍ ବଢ଼ିବା ଆଶଙ୍କାରେ ଭାରତୀୟ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ସତର୍କତା ଜାରି କରିଛନ୍ତି।
ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ଆଲିପୁରଦୁଆର, ଜଳପାଇଗୁଡ଼ି, କୁଚବିହାର ଓ ଦାର୍ଜିଲିଂ ସମେତ ଆସାମର ଧୁବ୍ରି ଜିଲ୍ଲାକୁ ନେଇ ସତର୍କତା ଜାରି ହୋଇଛି। ବିଶେଷକରି ସାନକୋଶ ନଦୀକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇଛି।
ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପରାମର୍ଶ ଅନୁଯାୟୀ, ବନ୍ୟାଜଳ ଛଅରୁ ଆଠ ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ଭାରତ-ଭୁଟାନ ସୀମାରେ ପହଞ୍ଚିବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଥିଲା। କୁଚବିହାର ଜିଲ୍ଲାର ତୁଫାନଗଞ୍ଜ ଓ ବକ୍ସିରହାଟ ଅଞ୍ଚଳରେ NDRF ଓ SDRF ଟିମ୍ ମୁତୟନ କରାଯାଇଥିଲା।
ବାସିନ୍ଦାଙ୍କୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ
ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ବନମନ୍ତ୍ରୀ ତଥା କୁମାରଗ୍ରାମ ବିଧାୟକ ମନୋଜ କୁମାର ଓରାଓଁ ଆଲିପୁରଦୁଆର ଜିଲ୍ଲାର ସାନକୋଶ ନଦୀକୂଳରେ ରହୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ସୁରକ୍ଷିତ ସ୍ଥାନକୁ ଚାଲିଯିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ।
ସେ ଏକ ଭିଡିଓ ବାର୍ତ୍ତାରେ କୁମାରଗ୍ରାମ ଅଞ୍ଚଳରେ ନଦୀର ଜଳପ୍ରବାହ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବା ନେଇ ଚେତାବନୀ ଦେଇଥିଲେ। ସେହିପରି ଦାର୍ଜିଲିଂର ସାଂସଦ ରାଜୁ ବିଷ୍ଟ ମଧ୍ୟ ସାନକୋଶ ଓ ଏହାର ଶାଖାନଦୀ କୂଳରେ ରହୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ସତର୍କ ରହିବା ସହ ସୁରକ୍ଷିତ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବାକୁ ନିବେଦନ କରିଥିଲେ।
୪ ହଜାରରୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଲୋକ ସ୍ଥାନାନ୍ତର
ପରବର୍ତ୍ତୀ ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ବନ୍ୟାଜଳର ସମ୍ଭାବ୍ୟ ପ୍ରବାହ ସମୟ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ପରେ ଭାରତୀୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ସମସ୍ତ ବାସିନ୍ଦା ସୁରକ୍ଷିତ ଥିବା ଜଣାପଡ଼ିଛି। ସତର୍କତାମୂଳକ ପଦକ୍ଷେପ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରାୟ ୪,୦୦୦ରୁ ୫,୦୦୦ ଲୋକଙ୍କୁ ରିଲିଫ୍ ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରାଯାଇଛି। ଏହାବ୍ୟତୀତ ୬,୦୦୦ରୁ ଅଧିକ ଲୋକଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ସ୍ଥାନକୁ ନିଆଯାଇଥିବା ଆଲିପୁରଦୁଆର ପୋଲିସ ଅଧୀକ୍ଷକ ଅମିତ କୁମାର ଶା ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି।
ତାଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ, ପୋଲିସ, ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରଶାସନ, SDRF ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ଏଜେନ୍ସି ସମନ୍ୱୟ ରକ୍ଷା କରି କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି। ସ୍କୁଲ କୋଠାଗୁଡ଼ିକୁ ରିଲିଫ୍ କେନ୍ଦ୍ରରେ ପରିଣତ କରାଯାଇଛି। ପ୍ରଭାବିତ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଖିଲା ଖାଦ୍ୟ, ପାନୀୟ ଜଳ ଓ ଶୌଚାଳୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଛି।
ଭୁଟାନରୁ ମିଳିଥିବା ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ ଜଳପ୍ରବାହର ତୀବ୍ରତା କିଛିଟା ହ୍ରାସ ପାଇଛି। ତଥାପି ସାନକୋଶ ନଦୀ ପ୍ରଣାଳୀ ପାଇଁ ରେଡ୍ ଆଲର୍ଟ ଜାରି ରହିଥିବାରୁ ପ୍ରଶାସନ ସତର୍କ ରହିଛି।
କ’ଣ ଏହି GLOF?
ହିମବାହୀ ହ୍ରଦ ବିସ୍ଫୋରଣଜନିତ ବନ୍ୟା ବା GLOF ହେଉଛି ଏକ ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ। ହିମବାହ ତରଳିବା ଫଳରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ହ୍ରଦରେ ଜମା ଜଳ ହଠାତ୍ ବାହାରି ଆସିଲେ ଏପରି ବନ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ। ହ୍ରଦର ଜଳକୁ ଅଟକାଇ ରଖିଥିବା ପ୍ରାକୃତିକ ବନ୍ଧ ଭାଙ୍ଗିଗଲେ ଏହି ଘଟଣା ଘଟିପାରେ।
ଏହି ବନ୍ୟାର ଜଳପ୍ରବାହ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦ୍ରୁତ ହୋଇଥାଏ। ଏହା ସହିତ ବଡ଼ ବଡ଼ ପଥର, କାଠ ଓ ଭଗ୍ନାବଶେଷ ବହନ କରି ପାର୍ବତ୍ୟ ଉପତ୍ୟକା ଦେଇ ତଳକୁ ମାଡ଼ି ଆସିଥାଏ। ଫଳରେ ଜନବସତି, ରାସ୍ତାଘାଟ, ସେତୁ, ଚାଷଜମି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭିତ୍ତିଭୂମି ବ୍ୟାପକ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହେବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଥାଏ।
ଶିନ୍ତାଫୁ ହ୍ରଦ ଭୁଟାନର ପୁନତସାଂଚୁ ନଦୀ ଅବବାହିକାରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହି ନଦୀ ଭାରତରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପରେ ସାନକୋଶ ନାମରେ ପରିଚିତ। ତେଣୁ ଭୁଟାନରେ ହୋଇଥିବା ଏହି ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ଭାରତର ତଳମୁଣ୍ଡରେ ଥିବା ଅଞ୍ଚଳ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ବିପଦର କାରଣ ହୋଇଛି।
ସମ୍ପ୍ରତି ଜଳପ୍ରବାହର ତୀବ୍ରତା ହ୍ରାସ ପାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସାନକୋଶ ନଦୀକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ସତର୍କତା ବଜାୟ ରଖିବାକୁ ପ୍ରଶାସନ ପକ୍ଷରୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି।
