କେମିତି ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ ବଜେଟ୍, କେତେ ମାସ ଆଗରୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ପ୍ରସ୍ତୁତି ?
1 min read![](https://nandighoshatv.com/wp-content/uploads/2024/07/କେମିତି-ପ୍ରସ୍ତୁତ-ହୁଏ-ବଜେଟ୍--1024x576.jpg)
ନନ୍ଦିଘୋଷ ବ୍ୟୁରୋ: ଆଜି ଆସିବ ୨୦୨୪-୨୫ ସାଧାରଣ ବଜେଟ । କିନ୍ତୁ ଆପଣ ଜାଣନ୍ତି କି ୬ ମାସ ପୂର୍ବରୁ ବଜେଟ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଚାଲିଥାଏ । କେମିତି ତିଆରି ହୁଏ ବଜେଟ ? ଏଥିପାଇଁ କେତୋଟି ସଂସ୍ଥା ଓ ଅଧିକାରୀ ଓ କର୍ମଚାରୀ ସାମିଲ ହୋଇଥାନ୍ତି ? ବଜେଟ ଜଡିତ ସୂଚନା କିଭଳି ଲିକ୍ ନହେବ ସେଥିପାଇଁ କଣ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇଥାଏ ?
ଦେଶର ସାଧାରଣ ବଜେଟ ପ୍ରତିବର୍ଷ ୫ଟି ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ । ଅର୍ଥ ମନ୍ତ୍ରାଳୟ ପ୍ରତି ବର୍ଷ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବଜେଟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥାଏ । ଅନେକ ବିଭାଗ ସହ ବିଚାର ବିମର୍ଶ କରିବା ପରେ ବଜେଟ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥାଏ । ଏଥିରେ ନୀତି ଆୟୋଗ ଓ ସରକାରଙ୍କ ଅନ୍ୟ ବିଭାଗ ସାମିଲ ହୋଇଥାନ୍ତି ।
ପାଖାପାଖି ୬ ମାସ ପୂରପ୍ବରୁ ବଜେଟ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ । ଅର୍ଥ ମନ୍ତ୍ରାଳୟ ଏ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ମନ୍ତ୍ରାଳୟ ଓ ବିଭାଗକୁ ବଜେଟ ସର୍କୁଲାର ପଠାଇଥାଏ । ଆସନ୍ତା ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷରେ ଖର୍ଚ୍ଚର ଅନୁମାନ କରି ଜରୁରୀ ଫଣ୍ଡ ବିଷୟରେ ସୂଚନା ଦେବାକୁ ସମ୍ପୃକ୍ତ ବିଭାଗକୁ କୁହାଯାଇଥାଏ । ଏହା ଛଡା ବିଭିନ୍ନ ଉଦ୍ୟୋଗ ସଙ୍ଘ, ବାଣିଜ୍ୟ ମଣ୍ଡଳ,କୃଷକ ସଙ୍ଘ, ଟ୍ରେଡ ୟୁନିଅନ ଓ ଅର୍ଥନୀତିଜ୍ଞଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କରି ବଜେଟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥାଏ ।
ବିଭିନ୍ନ ମନ୍ତ୍ରାଳୟର ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଠୁ ମିଳିଥିବା ତଥ୍ୟ ଓ ଅନୁମାନକୁ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ବିଭାଗର ଶୀର୍ଷ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଦ୍ବାରା ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଇଥାଏ । ଆବଶ୍ୟକ ପଡିଲେ ଅନୁମୋଦିତ ବା ସଂଶୋଧିତ ହେବା ପରେ ଏହି ଡାଟା ଯାଞ୍ଚ ପାଇଁ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ମନ୍ତ୍ରାଳୟକୁ ପଠାଯାଇଥାଏ । ଏହାପରେ ତଥ୍ୟ ଅର୍ଥ ମନ୍ତ୍ରାଳୟରେ ପହଞ୍ଚିଥାଏ ।
ବିଭିନ୍ନ ମନ୍ତ୍ରାଳୟରୁ ମିଳିଥିବା ଡାଟା ଓ ହିତାଧିକାରୀଙ୍କ ଠୁ ମିଳିଥିବା ରାୟ ପରେ ଅର୍ଥ ମନ୍ତ୍ରାଳୟ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଶାସନିକ ମନ୍ତ୍ରାଳୟକୁ ରାଜସ୍ବ ଆବଣ୍ଟନ କରିଥାଏ । ଏହା ସହ ଲୋକ କଲ୍ୟାଣ ଯୋଜନା ବିକଶିତ କରିଥାଏ । ଅର୍ଥ ମନ୍ତ୍ରାଳୟ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ମନ୍ତ୍ରିମଣ୍ଡଳ ବା ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଠୁ ପରାମର୍ଶ ମାଗିଥାଏ । ଏହି ନିର୍ଣ୍ଣୟକୁ ଅନ୍ତିମ ଦର୍ଶାଯାଇଥାଏ ।
ତୃତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଏକ ପାରମ୍ପରିକ ସମାରୋହ ହଲୱା ସେରେମନୀ ସହ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥଆଏ । ଏହି ସମାରୋହରେ ଅର୍ଥ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ବଜେଟ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ସାମିଲ ଅନ୍ୟ ଅଧିକାରୀ ଓ କର୍ମଚାରୀ ହାଲୁଆ ଖାଇଥାନ୍ତି । ଏହି ସମାରୋହ ପରେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବଜେଟ ଛାପିବା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ । ବଜେଟ ଦସ୍ତାବିଜ ଏତେ ଗୋପନୀୟ ରଖାଯାଏ ଯେ ପ୍ରିଟିଂରେ ସାମିଲ ଅଧିକାରୀ ଓ କର୍ମଚାରୀଙ୍କୁ ଅଫିସରେ ରହିବାକୁ ପଡିଥାଏ । ଏହି ସମୟରେ ସେମାନଙ୍କୁ ପରିବାର ସହ କଥା ହେବାକୁ ବି ଅନୁମତି ଦିଆଯାଇନଥାଏ ।
ପଞ୍ଚମ ପର୍ଯାୟରେ ଅର୍ଥ ମନ୍ତ୍ରୀ ସଂସଦରେ ବଜେଟ ଉପସ୍ଥାପନା କରିଥାନ୍ତି । ଏହା ପୂର୍ବରୁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କୁ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ଠାରୁ ଅନୁମତି ନେବାକୁ ପଡେ । ଏହାପରେ ବଜେଟକୁ କ୍ୟାବିନେଟ ସାମନାରେ ରଖିବା ପରେ ସଂସଦରେ ଉପସ୍ଥାପନ ହୋଇଥାଏ ବଜେଟ ।