ନନ୍ଦିଘୋଷ ବ୍ୟୁରୋ : ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ସଙ୍କୁଚିତ ହେଉଛି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ନିକଟତମ ଗ୍ରହ । ଯାହା ବୈଜ୍ଞାନିକମାନଙ୍କୁ ଆଚର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି । ବୁଧ ହେଉଛି ସୂର୍ଯ୍ୟର ସବୁଠାରୁ ନିକଟତମ ଗ୍ରହ। ବୈଜ୍ଞାନିକଙ୍କ ମତରେ, ଏହି ଗ୍ରହ ପୂର୍ବ ତୁଳନାରେ ସଙ୍କୁଚିତ ହେଉଛି। ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ମଧ୍ୟ ବୁଧରେ ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଛନ୍ତି। ଜର୍ମାନୀର ଜିଓଫିଜିକାଲ ରିସର୍ଚ୍ଚ ଲେଟର୍ସରେ ପ୍ରକାଶିତ ଏକ ଅଧ୍ୟୟନରେ ଏହି ସୂଚନା ଦିଆଯାଇଛି। ନାସା ଅନୁଯାୟୀ, ବୁଧ ହେଉଛି ସୌରମଣ୍ଡଳର ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ ଗ୍ରହ ଏବଂ ପ୍ରତି 88 ଦିନରେ ଥରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚାରିପାଖରେ ଘୂରି ବୁଲୁଛି। ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗରମ ସୂର୍ଯ୍ୟଠାରୁ ଏହାର ହାରାହାରି ଦୂରତା 36 ନିୟୁତ ମାଇଲ। ସେମାନଙ୍କ ଅଧ୍ୟୟନରେ, ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ବୁଧର ସଙ୍କୁଚିତ ହେବାର ବିଭିନ୍ନ କାରଣ ଦେଇଛନ୍ତି।
ଏହି ଗ୍ରହଟି ପଥରମୟ। ଏହା ପ୍ରାୟ ୪.୫ ବିଲିୟନ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ଘୂର୍ଣ୍ଣନଶୀଳ ଗ୍ୟାସ ଏବଂ ଧୂଳିକଣାରେ ଗଠିତ। ସୌରଜଗତର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଦିନଗୁଡ଼ିକ ବହୁତ ଅଶାନ୍ତ ଥିଲା। ସେହି ସମୟରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚାରିପାଖରେ ପରିକ୍ରମା କରୁଥିବା ଅନେକ ମହାକାଶ ପଥର ପରସ୍ପର ସହିତ ଧକ୍କା ଖାଇଥିଲେ। ଏହା ସେତେବେଳେ ଏକ ସାଧାରଣ ଘଟଣା ଥିଲା। ନୂତନ ଅଧ୍ୟୟନ ଅନୁସାରେ, ବୁଧ ଗ୍ରହର ବ୍ୟାସାର୍ଦ୍ଧ ୭.୨ ମାଇଲ୍ (୧୧.୬ କିଲୋମିଟର) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇପାରେ। ପୂର୍ବ ଅଧ୍ୟୟନଗୁଡ଼ିକ ଏହାକୁ କେବଳ ୦.୬ ରୁ ୪.୩ ମାଇଲ୍ ବୋଲି ଆକଳନ କରିଥିଲେ।
ବୈଜ୍ଞାନିକଙ୍କ ମତରେ, ନବଗଠିତ ଗ୍ରହଗୁଡ଼ିକ ପୂର୍ବରୁ ବହୁତ ଗରମ। ଏହା ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଯୋଗୁଁ ହୋଇଛି, ଯେପରିକି ଆଗ୍ନେୟଗିରି ଲାଭା ପ୍ରବାହ। ତଥାପି, ଏହି ବୃଦ୍ଧି ଉତ୍ତାପର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାରଣ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଧକ୍କା ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଗତ ଶକ୍ତି ଆହୁରି ଅଧିକ ଉତ୍ତାପ ସୃଷ୍ଟି କରେ। ସମୟ ସହିତ ଏହି ଉତ୍ତାପ ମୁକ୍ତ ହେବା ସହିତ, ବୁଧ ଗ୍ରହର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଅଂଶ ସଙ୍କୁଚିତ ହୋଇଯାଏ।
ସଂକୋଚନର କାରଣ କ’ଣ?
ବୁଧ ଗ୍ରହର ଫାଟିଯାଇଥିବା ପୃଷ୍ଠରେ ଏପରି ଅନେକ କ୍ଷତ ଚିହ୍ନ ଅଛି। ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଏହି ଫୁଲା ଏବଂ ପଥୁରିଆ ଧାରଗୁଡ଼ିକୁ “କ୍ଷୁଦ୍ର ଗଠନ” ବୋଲି କୁହନ୍ତି। ଏହି ପଥୁରିଆ ଧାରଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ କିଛି ୧ ମାଇଲ (୧.୬ କିଲୋମିଟର) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉଚ୍ଚ ହୋଇପାରେ ଏବଂ ଶହ ଶହ ମାଇଲ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇପାରେ। କିନ୍ତୁ ଗ୍ରହାଣୁ ଏବଂ ଧୂମକେତୁ ମଧ୍ୟ ବୁଧ ଗ୍ରହ ଉପରେ ବୋମା ମାଡ଼ କରିଛନ୍ତି, ଯାହା ପୃଥିବୀର ଚନ୍ଦ୍ରର ପୃଷ୍ଠରେ ଥିବା କ୍ରାଟର ପରି ଏହାର ପୃଷ୍ଠରେ ପ୍ରଭାବ କ୍ରାଟର ସୃଷ୍ଟି କରିଛି।
କଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବ?
ଯଦି ବୁଧ ଗ୍ରହ ଅଧିକ ସଙ୍କୁଚିତ ହୋଇଛି, ତେବେ ଏହା ସୂଚାଇବ ଯେ ଏହାର ଧାତବ କେନ୍ଦ୍ର ପୂର୍ବ ଚିନ୍ତାଧାରା ଅପେକ୍ଷା ବଡ଼ ହୋଇପାରେ। କେନ୍ଦ୍ରରେ କମ୍ ହାଲୁକା ଉପାଦାନ (ଯେପରିକି ସିଲିକନ୍) ଥାଇପାରେ। ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ସୂଚାଇବ ଯେ ଗ୍ରହର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ତାପମାତ୍ରା ଅଧିକ ଥାଇପାରେ। ଏହା ଆମକୁ ବୁଧର ଚୁମ୍ବକୀୟ କ୍ଷେତ୍ର, ଜ୍ୱାଳାମୁଖୀ ଇତିହାସ ଏବଂ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଗଠନକୁ ଭଲ ଭାବରେ ବୁଝିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରିବ।
“ଏହି ଉପକରଣଗୁଡ଼ିକ ଗୁରୁତ୍ୱାକର୍ଷଣ ଅସଙ୍ଗତି ଚିହ୍ନଟ କରିବ, ଭୂପୃଷ୍ଠର ଘନତା ଏବଂ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଗଠନର ଆକଳନକୁ ଉନ୍ନତ କରିବ ଏବଂ ପୃଷ୍ଠରେ ଉପସ୍ଥିତ ଉପାଦାନ ଏବଂ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବ। ଏହି ସମସ୍ତ ତଥ୍ୟ ପରସ୍ପରର ପରିପୂରକ, ବୈଜ୍ଞାନିକମାନଙ୍କୁ ଗ୍ରହର ବିବର୍ତ୍ତନର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କାହାଣୀ ବୁଝିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତ ମିଶନ ପାଇଁ ନୂତନ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇବ,” ଦକ୍ଷିଣ କାରୋଲିନାର ଚାର୍ଲଷ୍ଟନରେ ଥିବା ସେରେସ୍ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ ଏବଂ ସର୍ଭିସେସର ଭୂତତ୍ତ୍ୱବିତ୍ ଡକ୍ଟର କେଲସି କ୍ରେନ୍ କହିଛନ୍ତି।
